Filosofie en literatuur zijn familieleden, soms in grote liefde, soms in wederzijdse haat, maar familie blijven ze. Lezen is reflectie op onze menselijke conditie. Het portret van de losjes gezeten Goethe, hier geportretteerd door zijn vriend Tischbein tijdens hun Italiaanse reis, staat symbool voor die bespiegelende levenshouding.

Menu:

Laatst gewijzigd:

Het schrikbeeld van de geglobaliseerde mens

De mensheid is langzaam op weg ook als individu geglobaliseerd te raken. Literatuur en filosofie zouden tegenwicht kunnen bieden als ze ingezet worden als elektronisch humanisme. De geesteswetenschappen moeten zich actief bemoeien met het ontwerp van de toekomst. Er staat veel op het spel. Een vlucht in het verleden is in elk geval vruchteloos. De tekst van mijn lezing Adviezen aan homo metropolitanus, gehouden op 6 mei 2004 aan de Katholieke Universiteit van Leuven kunt u hier vinden (43 kB, PDF-bestand).

Langzaamheid

Milan Kundera Er is veel te doen rond de nieuwe stroming Slow. Onthaasting en een genietende levensstijl zijn de sleutelbegrippen van deze beweging. Een hype? Coen Simon betoogt in Filosofie Magazine nr.8 jrg.13, waar hij het boek van Carl Honoré, Slow, een wereldwijde revolutie (Rotterdam 2004) bespreekt, '...zonder sociale en politieke instituties zal het Slow-paradise nooit aanbreken'. Politieke doordenking is noodzakelijk, Simon heeft gelijk. Wie wil ervaren wat langzaamheid, dat wil zeggen onttrekking aan de economische versnelling, inhoudelijk betekent kan in de literatuur en filosofie terecht. Langzaamheid is het domein bij uitstek van de letteren. Lang voordat Slow een hype werd schreef de Duitser Sten Nadolny de schitterende roman Die Entdeckung der Langsamkeit (1983), waarin hij het leven van de Engelse zeevaarder John Franklin in kaart brengt. Deze Franklin was wat wij nu een trage leerling zouden noemen, die het echter dankzij zijn traagheid ver schopt. De roman is vertaald in het Nederlands. Uiteraard is er ook de kleine filosofische roman De traagheid van Milan Kundera (Baarn 1995). Een uitgewerkte visie op het lezen als traagheid vindt men in Lof der traagheid (Leuven 1989) van Marcel Jansens. Ook het essay 'De strategie van de vertraging' in Macht en onmacht (Amsterdam 1999) van Samuel IJsseling is interessant. Aanbevolen is ook de studie van Arnold Cornelis, De vertraagde tijd (Amsterdam 2000).

Brief aan Vincent Blok

Recensie in briefvorm van Rondom de vloedlijn, Vincent Bloks dissertatie over de relatie tussen Heidegger en Jünger. Mijn kritiek is dat de schrijver de filosofie in een isolement drijft door, in navolging van Heidegger, de filosofie voorgoed buiten het wetenschappelijk debat te plaatsen en te pleiten voor een afzien van alle activisme.
U vindt het stuk hier.

Literatuuronderwijs

Gesprek met Jacques Kruithof, dertig jaar lang docent literatuur aan D'Witte Lely, over literatuuronderwijs. Dit naar aanleiding van zijn roman Het slotfeest.
Het gesprek kunt u hier vinden (74 kB, PDF-bestand).

De ver(kom)kommering van de literatuur

Het grootste probleem voor de literatuur is niet dat mensen minder zijn gaan lezen, maar dat er te veel literatuur verschijnt. Mijn analyse staat in dit stuk, dat eerder verscheen onder de titel Literatuur per strekkende meter.
U vindt het stuk hier (80 kB, PDF-bestand).